Metoda Ponsetiego | Prof. dr hab. n. med. Marek Napiontek

Metoda Ponsetiego uchodzi za metodę nieoperacyjnego leczenia wrodzonej stopy końsko-szpotawej. Została opisana i wprowadzona przez autora już kilkadziesiąt lat temu. Jednak jej renesans datuje się dopiero od kilku lat. Wszyscy autorzy stosujący metodę relacjonują znaczące zmniejszenie potrzeby operacyjnego leczenia wady, którą do tej pory oceniano na więcej niż 50% wszystkich przypadków. Pomimo, że częścią metody jest podskórne przecięcie ścięgna Achilleas, to fakt, iż czyni się to w przychodni, bez specjalnego znieczulenia, powoduje, że metodę zalicza się do nieoperacyjnych.

Leczenie rozpoczyna się w pierwszych dniach życia dziecka od założenia serii opatrunków gipsowych poprzedzonych ćwiczeniami rozciągającymi stopę, wykonywanymi w supinacyjnym ustawieniu przodostopia. Po 5-6 opatrunkach gipsowych osiąga się pozycję, w której stopy zrotowane są na zewnątrz około 70 stopni (ryc.1). Jedynym przetrwałym zniekształceniem jest wówczas końskie ustawienie stępu. Po znieczuleniu skóry specjalnym kremem (ryc. 2) przecina się ścięgno Achillesa, co pozwala na uzyskanie zgięcia grzbietowego w stawie skokowo-goleniowym (ryc. 3). Następnie zakłada się ponownie od 2 do 4 opatrunków gipsowych w podobny sposób rozciągając stopę jak przed przecięciem ścięgna oraz utrwalając zgięcie grzbietowe w stawie skokowo-goleniowym. Całość leczenia opatrunkami gipsowymi (wliczając w to przecięcie ścięgna) nie przekracza 3 miesięcy. Następnie do czasu rozpoczęcia wstawania dziecko ma zakładaną na dzień i noc szynę derotacyjną. Po rozpoczęciu chodzenia szyna stosowana jest tylko na noc.

Więcej w informatorze dla rodziców:
Wrodzona stopa końsko-szpotawa. Przewodnik dla rodziców (i nie tylko) dzieci dotkniętych wadą. M. Napiontek, W. Ostiak, M. Kaczmarek



Ryc. 1. Wrodzone stopy końsko-szpotawe u 4 miesięcznego chłopca leczone opatrunkami gipsowymi. Uzyskano dobrą derotację stóp.



Ryc. 2. Znieczulenie skóry preparatem Emla



Ryc. 3. Podskórne przecięcie ścięgna Achillesa



Ryc. 4. Opatrunki gipsowe



Ryc. 5. Szyna derotacyjna (tzw. szyna Denis-Browna)



Ryc. 6. Wynik leczenia